Δικαίωση καρκινοπαθούς κρατουμένου και καταδίκη της Ελλάδας για τις απαράδεκτες συνθήκες κράτησης στο νοσοκομείο των φυλακών Κορυδαλλού το 2018 συνιστά η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), που προστίθεται στη μακρά και ντροπιαστική λίστα καταδικαστικών αποφάσεων της χώρας από το δικαστήριο του Στρασβούργου για απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες κράτησης στις ελληνικές φυλακές.
Ο προσφεύγων, ο οποίος πέθανε 13 μήνες μετά την αποφυλάκισή του, διαμαρτυρήθηκε για τον υπερπληθυσμό, την κακή υγιεινή και την απουσία τού προβλεπόμενου ειδικού καθεστώτος διατροφής κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στο νοσοκομείο των φυλακών, ισχυριζόμενος ότι οι συνθήκες αυτές ήταν ασυμβίβαστες με την ιατρική του κατάσταση.
Η αποφυλάκιση
Ο κρατούμενος καταδικάστηκε το 2017 για ληστεία και φυλακίστηκε στις φυλακές Λάρισας, ενώ κατόπιν αιτήματός του μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο των Φυλακών Κορυδαλλού, τον Μάρτιο του 2018. Αμέσως μετά τη μεταφορά του, διακομίστηκε στο νοσοκομείο «Αττικόν», όπου διαγνώστηκε με ηπατικό καρκίνο και κίρρωση του ήπατος, με αποτέλεσμα να υποβληθεί σε θεραπεία, ενώ υπέβαλε αίτηση αποφυλάκισης για ιατρικούς λόγους (άρθ. 110Α ΠΚ) και ορίστηκε πραγματογνώμονας για να εκτιμήσει τη μη θεραπεύσιμη κατάσταση του ασθενούς προκειμένου να αποφυλακιστεί.
Αυτό συνέβη τον Μάρτιο. Ωστόσο, ο πραγματογνώμονας παραιτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2018 και το δικαστήριο διόρισε νέο πραγματογνώμονα, έναν ηπατολόγο, για να αξιολογήσει εκ νέου την κατάσταση της υγείας του. Ολο αυτό το διάστημα ο κρατούμενος παρέμενε στο νοσοκομείο των φυλακών Κορυδαλλού. Τελικά, το δικαστήριο διέταξε την αποφυλάκισή του στις 17 Αυγούστου 2018 και πέθανε τον Σεπτέμβριο του επόμενου χρόνου.
Η χώρα δεν προσκόμισε κανένα αποδεικτικό στοιχείο σχετικά με τις συνθήκες κράτησης του προσφεύγοντος κατά την περίοδο που καταγγέλθηκε προκειμένου να αντικρούσει τις καταγγελίες.
Στην κρίση του Στρασβούργου, ωστόσο, τέθηκε η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) που δημοσιεύθηκε το 2020 και συντάχθηκε μετά την επίσκεψή της στο Νοσοκομείο των Φυλακών τον Μάρτιο και τον Απρίλιο του 2019, σημειώνοντας ότι επιβεβαιώνει τις καταγγελίες του προσφεύγοντος, ειδικά όσον αφορά τον υπερπληθυσμό και την έλλειψη υγιεινής στις εγκαταστάσεις κράτησης αλλά και την έλλειψη σωστής διατροφής.
Οι εκθέσεις
Η έκθεση της CPT για τις διαπιστωμένες ανεπαρκείς συνθήκες κράτησης αρκούσαν για να καταλήξει το Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι οι συνθήκες κράτησης του ανίατα ασθενούς κρατουμένου ήταν ασυμβίβαστες με το άρθρο 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, επιδικάζοντας στην οικογένειά του αποζημίωση 8.000 ευρώ.
Σημειώνεται ότι εκθέσεις της CPT έχουν επανειλημμένα κάνει ιδιαίτερα επιβαρυντικές διαπιστώσεις για τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές Κορυδαλλού, ενώ το 2023 στην πιο πρόσφατη έκθεσή της η Επιτροπή διαπίστωνε ότι το νοσοκομείο παραμένει φυλακή από κάθε άποψη, τόσο στον σχεδιασμό όσο και στη λειτουργία του.
Στη δεινή κατάσταση των φυλακών Κορυδαλλού αναφερόταν και η ειδική έκθεση 2022-2023 του Συνηγόρου του Πολίτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα, η οποία έκανε ειδική αναφορά, μεταξύ άλλων, στην ελλιπή εξασφάλιση στοιχειωδών όρων αξιοπρεπούς διαβίωσης, σημειώνοντας πως «μέχρις ότου υπάρξει ραγδαία αποσυμφόρηση, η κατάσταση [...] εμφανίζεται μη αναστρέψιμη» (σχετικά: «Οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι σε ρόλο νοσηλευτών», «Εφ.Συν.», 12.2.25).
5μηνη αναμονή
Το Στρασβούργο σημείωσε ακόμη πως δεν ήταν εύλογη η διάρκεια εξέτασης του αιτήματος αποφυλάκισης του κρατουμένου. «Η διαδικασία διήρκεσε περίπου πέντε μήνες και περισσότεροι από τέσσερις μήνες πέρασαν μεταξύ της υποβολής της αίτησης αποφυλάκισης και του διορισμού πραγματογνώμονα ηπατολόγου», σημείωσε το δικαστήριο, υπογραμμίζοντας πως ένα τέτοιο ένδικο βοήθημα θα πρέπει να εξετάζεται εντός χρονικού πλαισίου που να μπορεί να λαμβάνει υπόψη την αξιοπρέπεια και τις ιδιαίτερες ανάγκες των κρατουμένων και, εάν είναι αναγκαίο, να θέτει το συντομότερο δυνατό τέρμα στην ταλαιπωρία που υφίστανται.
Βασανισμός της πολυτραυματία κρατούμενης Μαριάννας Μ.
«Η στέρηση ιατρικής περίθαλψης κρατούμενης/νου είναι βασανισμός», σημειώνει η «Συνέλευση Αλληλεγγύης στους φυλακισμένους, φυγόδικους και διωκόμενους αγωνιστές και αγωνίστριες» σε επιστολή που ανήρτησε στο σάιτ της «Εφ.Συν.», σε ένδειξη αλληλεγγύης στη Μαριάννα Μ., κατηγορούμενη στην υπόθεση των Αμπελοκήπων. Η Μαριάννα Μ., πολυτραυματίας εξαιτίας της έκρηξης στο κτίριο της οδού Αρκαδίας, είναι προφυλακισμένη στις φυλακές Κορυδαλλού και, όπως σημειώνεται στην επιστολή, χρήζει άμεσης νοσηλείας λόγω της βεβαρημένης κατάστασης της υγείας της.
«Εξαρχής της στέρησαν την παροχή φαρμακευτικών σκευασμάτων που ήταν απαραίτητο να λαμβάνει και επέβαλαν τη διαμονή της σε κελιά γεμάτα κατσαρίδες, σε άθλιες συνθήκες υγιεινής και διαβίωσης. Μέχρι και σήμερα, τέσσερις μήνες μετά, δεν δρομολογούνται οι απαραίτητες και επείγουσες διαγνωστικές εξετάσεις. Η καθημερινή της φροντίδα και βοήθεια παρέχεται κυρίως από τη συγκρατούμενη και συντρόφισσα Δήμητρα, καθώς κι από τις προσπάθειες των οικείων της να της φέρνουν μέσα στη φυλακή εξωτερικούς ιατρούς», σημειώνει η Συνέλευση και συμπληρώνει πως έχουν ανακύψει και νευρολογικά και ορθοπεδικά προβλήματα.
Μάλιστα, η Συνέλευση καταγγέλλει πως οι ζαλάδες της Μαριάννας Μ. εξαιτίας αιματώματος στον εγκέφαλο το τελευταίο διάστημα έχουν ενταθεί αλλά στο αίτημά της να εκτιμηθεί από νοσοκομειακό γιατρό, η απάντηση νευρολόγου της φυλακής ήταν «αν δεν πέσεις κάτω με επιληπτική κρίση, δεν σε πάμε νοσοκομείο».
Η ζοφερή κατάσταση είναι ίδια για όλες τις κρατούμενες, αφού, οι ιατρικές εξετάσεις, όπως συμπληρώνει η Συνέλευση, είναι «ελάχιστες και επιφανειακές, ενώ όταν απαιτούνται εξετάσεις σε νοσοκομεία η αναμονή μπορεί να φτάσει έως και τους τρεις μήνες», και απαραίτητη φαρμακευτική αγωγή μπορεί να καθυστερήσει για πάνω από δύο μήνες να παρασχεθεί σε κρατούμενες.